Sekretarz obrony Stanów Zjednoczonych (ang. United States Secretary of Defense) – szef Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych, czyli departamentu wykonawczego ds. Sił Zbrojnych USA, oraz wysoko postawionym członkiem Gabinetu Stanów Zjednoczonych[1][2][3]. Pozycja sekretarza obrony pod względem dowodzenia i władzy nad wojskiem ustępuje jedynie prezydentowi Stanów Zjednoczonych, który jest zwierzchnikiem sił zbrojnych. Stanowisko to odpowiada temu, co w wielu innych krajach powszechnie nazywa się ministrem obrony[4]. Prezydent powołuje sekretarza obrony za radą i zgodą Senatu; zwyczajowo jest on członkiem Gabinetu, a z mocy prawa członkiem Rady Bezpieczeństwa Narodowego[5].
Aktualny sekretarz obrony – Pete Hegseth | |
| Państwo | |
|---|---|
| Data utworzenia |
1949 |
| Siedziba | |
| Sekretarz Obrony | |
| Zastępca Sekretarza Obrony | |
| Strona internetowa | |
Podlegając wyłącznie rozkazom prezydenta, sekretarz obrony znajduje się w łańcuchu dowodzenia i sprawuje dowództwo oraz kontrolę, zarówno w celach operacyjnych, jak i administracyjnych, nad wszystkimi rodzajami sił zbrojnych zarządzanymi przez Departament Obrony – armią, piechotą morską, marynarką wojenną, siłami powietrznymi i siłami kosmicznymi – a także nad Strażą Przybrzeżną, gdy jej dowodzenie i kontrola zostaną przekazane Departamentowi Obrony[6][7][8][9][10]. Tylko sekretarz obrony (albo prezydent lub Kongres) może upoważnić do przekazania kontroli operacyjnej nad siłami między trzema departamentami wojskowymi (Departamentem Armii, Departamentem Marynarki Wojennej i Departamentem Sił Powietrznych) a jedenastoma zjednoczonymi dowództwami bojowymi[6].
Aby zapewnić cywilną kontrolę nad wojskiem, prawo Stanów Zjednoczonych stanowi, że sekretarz obrony nie mógł pełnić służby jako oficer zawodowy w stanie czynnym w siłach zbrojnych przez poprzedzające siedem lat, z wyjątkiem generałów i admirałów, którzy nie mogli pełnić czynnej służby w ciągu poprzedzających dziesięciu lat. Kongres może ustawowo znieść to ograniczenie[1] i uczynił to trzykrotnie – w przypadku George’a C. Marshalla Jr., Jamesa N. Mattisa oraz Lloyda J. Austina III. Przewodniczący Kolegium Połączonych Szefów Sztabów jest głównym doradcą wojskowym sekretarza obrony i prezydenta; chociaż przewodniczący może wspomagać sekretarza i prezydenta w ich funkcjach dowódczych, nie wchodzi on w skład łańcucha dowodzenia[11].
Ponieważ sekretarz obrony jest wyposażony w uprawnienia prawne przewyższające te, które przysługują któremukolwiek oficerowi zawodowemu, a w hierarchii wojskowej ustępuje jedynie prezydentowi, osoba zajmująca to stanowisko bywała nieoficjalnie nazywana „zastępcą zwierzchnika sił zbrojnych” (deputy commander-in-chief)[12][13]. Sekretarz stanu, sekretarz skarbu, sekretarz obrony oraz prokurator generalny są powszechnie uznawani za czterech najważniejszych (i są oficjalnie czterema najstarszymi i najwyższymi rangą) członków gabinetu ze względu na rozmiar i znaczenie kierowanych przez nich departamentów.
Obecnym sekretarzem obrony jest Pete Hegseth, który został nominowany przez prezydenta Donalda Trumpa i zatwierdzony przez Senat 25 stycznia 2025 roku.
Zarządzeniem z 5 września 2025 prezydent Donald Trump dopuścił w oficjalnym obrocie określenie „Sekretarz Wojny” (Secretary of War) jako dodatkowy tytuł sekretarza obrony, nazwą ustawową pozostaje jednak „Sekretarz Obrony”[14].
Lista sekretarzy
edytuj| Lp. | Zdjęcie | Sekretarz | Kadencja | Długość | Partia | Stan | Prezydent | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | James Forrestal | 17 września 1947 – 28 marca 1949 | 1 rok, 192 dni | Partia Demokratyczna | Nowy Jork | Harry Truman (1945-1953) | |||
| 2 | Louis A. Johnson | 28 marca 1949 – 19 września 1950 | 1 rok, 175 dni | Partia Demokratyczna | Wirginia Zachodnia | ||||
| 3 | George C. Marshall | 21 września 1950 – 12 września 1951 | 356 dni | Bezpartyjny | Pensylwania | ||||
| 4 | Robert A. Lovett | 17 września 1951 – 20 stycznia 1953 | 1 rok, 125 dni | Partia Republikańska | Nowy Jork | ||||
| 5 | Charles E. Wilson | 28 stycznia 1953 – 8 października 1957 | 4 lata, 253 dni | Partia Republikańska | Michigan | Dwight Eisenhower (1953-1961) | |||
| 6 | Neil H. McElroy | 9 października 1957 – 1 grudnia 1959 | 2 lata, 53 dni | Partia Republikańska | Ohio | ||||
| 7 | Thomas S. Gates | 2 grudnia 1959 – 20 stycznia 1961 | 1 rok, 49 dni | Partia Republikańska | Pensylwania | ||||
| 8 | Robert McNamara | 21 stycznia 1961 – 29 lutego 1968 | 7 lat, 39 dni | Partia Republikańska | Michigan | John F. Kennedy (1961-1963) | |||
| Lyndon B. Johnson (1963-1969) | |||||||||
| 9 | Clark Clifford | 1 marca 1968- 20 stycznia 1969 | 325 dni | Partia Demokratyczna | Maryland | Lyndon B. Johnson (1963-1969) | |||
| 10 | Melvin Laird | 22 stycznia 1969 – 29 stycznia 1973 | 4 lata, 7 dni | Partia Republikańska | Wisconsin | Richard Nixon (1969-1974) | |||
| 11 | Elliot L. Richardson | 30 stycznia 1973 – 24 maja 1973 | 114 dni | Partia Republikańska | Massachusetts | ||||
| – | William Perry Clements (p.o.) | 24 maja 1973 – 2 lipca 1973 | 39 dni | Partia Republikańska | Teksas | ||||
| 12 | James R. Schlesinger | 2 lipca 1973 – 19 października 1975 | 2 lata, 140 dni | Partia Republikańska | Wirginia | ||||
| Gerald Ford (1974-1977) | |||||||||
| 13 | Donald H. Rumsfeld | 20 listopada 1975 – 20 stycznia 1977 | 1 rok, 61 dni | Partia Republikańska | Illinois | Gerald Ford (1974-1977) | |||
| 14 | Harold Brown | 21 stycznia 1977 – 20 stycznia 1981 | 4 lata | Partia Demokratyczna | Kalifornia | Jimmy Carter (1977-1981) | |||
| 15 | Caspar W. Weinberger | 21 stycznia 1981 – 23 listopada 1987 | 6 lat, 306 dni | Partia Republikańska | Kalifornia | Ronald Reagan (1981-1989) | |||
| 16 | Frank C. Carlucci | 23 listopada 1987 – 20 stycznia 1989 | 1 rok, 58 dni | Partia Republikańska | Wirginia | ||||
| – | William Howard Taft IV (p.o.) | 20 stycznia 1989 – 21 marca 1989 | 60 dni | Partia Republikańska | Ohio | George H.W. Bush (1989-1993) | |||
| 17 | Richard B. Cheney | 21 marca 1989 – 20 stycznia 1993 | 3 lata, 305 dni | Partia Republikańska | Wyoming | ||||
| 18 | Les Aspin | 21 stycznia 1993 – 3 lutego 1994 | 1 rok, 14 dni | Partia Demokratyczna | Wisconsin | Bill Clinton (1993-2001) | |||
| 19 | William J. Perry | 3 lutego 1994 – 23 stycznia 1997 | 2 lata, 356 dni | Partia Demokratyczna | Pensylwania | ||||
| 20 | William S. Cohen | 24 stycznia 1997 – 20 stycznia 2001 | 3 lata, 362 dni | Partia Republikańska | Maine | ||||
| 21 | Donald H. Rumsfeld | 20 stycznia 2001 – 18 grudnia 2006 | 5 lat, 332 dni (Łącznie 7 lat, 29 dni) | Partia Republikańska | Illinois | George W. Bush (2001-2009) | |||
| 22 | Robert Gates | 18 grudnia 2006 – 30 czerwca 2011 | 4 lata, 194 dni | Partia Republikańska | Teksas | George W. Bush (2001-2009) | |||
| Barack Obama (2009-2017) | |||||||||
| 23 | Leon Panetta | 30 czerwca 2011 – 27 lutego 2013 | 1 rok, 240 dni | Partia Demokratyczna | Kalifornia | Barack Obama (2009-2017) | |||
| 24 | Chuck Hagel | 27 lutego 2013 – 17 lutego 2015 | 1 rok, 355 dni | Partia Republikańska | Nebraska | ||||
| 25 | Ashton B. Carter | 17 lutego 2015 – 20 stycznia 2017 | 1 rok, 338 dni | Partia Demokratyczna | Massachusetts | ||||
| 26 | James Mattis | 20 stycznia 2017 – 1 stycznia 2019 | 1 rok, 345 dni | Bezpartyjny | Waszyngton | Donald Trump (2017-2021) | |||
| – | Patrick M. Shanahan (p.o.) | 1 stycznia 2019 – 23 czerwca 2019 | 173 dni | Bezpartyjny | Waszyngton | ||||
| – | Mark Esper (p.o.) | 24 czerwca 2019 – 15 lipca 2019 | 21 dni | Partia Republikańska | Wirginia | ||||
| – | Richard V. Spencer (p.o.) | 15 lipca 2019 – 23 lipca 2019 | 8 dni | Partia Republikańska | Wyoming | ||||
| 27 | Mark Esper | 23 lipca 2019 – 9 listopada 2020 | 1 rok, 109 dni | Partia Republikańska | Wirginia | ||||
| – | Christopher C. Miller (p.o.) | 9 listopada 2020 – 20 stycznia 2021 | 72 dni | Partia Republikańska | Iowa | ||||
| – | David Norquist (p.o.) | 20 stycznia 2021 – 22 stycznia 2021 | 2 dni | Partia Republikańska | Massachusetts | Joe Biden (2021-2025) | |||
| 28 | Lloyd Austin | 22 stycznia 2021 – 20 stycznia 2025 | 3 lata, 364 dni | Bezpartyjny | Georgia | ||||
| – | Robert Salesses (p.o.) | 20 stycznia 2025 – 25 stycznia 2025 | 5 dni | Bezpartyjny | Rhode Island | Donald Trump (2025-obecnie) | |||
| 29 | Pete Hegseth | 25 stycznia 2025 – nadal | Partia Republikańska | Minnesota | |||||
Przypisy
edytuj- ↑ a b 10 U.S. Code § 113 – Secretary of Defense [online], LII / Legal Information Institute [dostęp 2026-05-26] (ang.).
- ↑ Wayback Machine [online], www.dtic.mil [dostęp 2026-05-26] [zarchiwizowane z adresu 2017-05-25].
- ↑ 5 U.S. Code § 101 – Executive departments [online], LII / Legal Information Institute [dostęp 2026-05-26] (ang.).
- ↑ NATO, NATO – Member countries [online], NATO [dostęp 2026-05-26] [zarchiwizowane z adresu 2013-05-17] (ang.).
- ↑ 50 U.S. Code § 402 – Transferred [online], LII / Legal Information Institute [dostęp 2026-05-26] (ang.).
- ↑ a b 10 U.S. Code § 162 – Combatant commands: assigned forces; chain of command [online], LII / Legal Information Institute [dostęp 2026-05-26] (ang.).
- ↑ Wayback Machine [online], www.dtic.mil [dostęp 2026-05-26] [zarchiwizowane z adresu 2011-10-27].
- ↑ 10 U.S. Code § 3011 – Definitions incorporated from title 41 [online], LII / Legal Information Institute [dostęp 2026-05-26] (ang.).
- ↑ 10 U.S. Code Subtitle C Part I – ORGANIZATION [online], LII / Legal Information Institute [dostęp 2026-05-26] (ang.).
- ↑ 10 U.S. Code § 8011 – Organization [online], LII / Legal Information Institute [dostęp 2026-05-26] (ang.).
- ↑ 10 U.S. Code § 152 – Chairman: appointment; grade and rank [online], LII / Legal Information Institute [dostęp 2026-05-26] (ang.).
- ↑ Wayback Machine [online], history.defense.gov [dostęp 2026-05-26] [zarchiwizowane z adresu 2014-07-14].
- ↑ Rumsfeld’s Management Failures [online], Center for American Progress, 31 października 2006 [dostęp 2026-05-26] (ang.).
- ↑ Trump signs executive order renaming Department of Defense to Department of War. CBSnews.com, 2025-09-05. [dostęp 2026-05-31].