Kościół św. Dewoty w Monako[2][3] (fr. Église Sainte-Dévote, moneg. Ge̍ija de Santa Devota) – rzymskokatolicki kościół parafialny (dawniej kaplica), który znajduje się w środkowej części Monako, w dzielnicy Ravin de Sainte-Dévote.
| kościół parafialny | |||||||||
 Kościół św. Dewoty w 2019 roku | |||||||||
| Państwo | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Miejscowość |
Monako (Ravin de Sainte-Dévote) | ||||||||
| Adres |
Place Sainte-Dévote | ||||||||
| Wyznanie | |||||||||
| Kościół | |||||||||
| Parafia | |||||||||
| Wezwanie | |||||||||
| Wspomnienie liturgiczne |
27 stycznia | ||||||||
| |||||||||
| |||||||||
Położenie na mapie Monako  | |||||||||
 43°44′15,1″N 7°25′15,4″E/43,737528 7,420944
| |||||||||
| Strona internetowa | |||||||||
Historia
edytuj
Pierwsza wzmianka o skromnej kaplicy znajdującej się w miejscu domniemanego grobu św. Dewoty pochodzi z około 1070 roku[2]. Prawdopodobnie w 1075 roku budowla stała się własnością benedyktynów[4][2]. Do 1793 roku kaplica należała do Opactwa św. Poncjusza w Nicei[5].
Budynek był wielokrotnie przebudowywany i rozbudowywany[2]; m.in. w latach 1606 i 1637 za panowania Honoriusza II[6][5]. Swoją obecną formę świątynia uzyskała w XIX wieku, za panowania księcia Karola III[6]. W 1870 roku odnowiono fasadę oraz wybudowano dzwonnicę o wysokości 15 m[6]. Rok później, 26 stycznia 1871 roku, kaplicę konsekrowano[5]. W 1880 roku wykonano nowe schody wejściowe. W latach 1885–1891 trwała najbardziej znacząca rozbudowa budynku, w ramach której m.in. dobudowano przęsło, pseudotransept oraz apsydę prezbiterium. Budowla zyskała cechy stylu neoklasycystycznego greckiego odrodzenia (tzw. Greek Revival), a pracami kierował architekt Charles Lenormand[6]. Jeszcze przed ich ukończeniem, 15 marca 1887 roku dotychczasowa kaplica św. Dewoty stała się kościołem parafialnym[5][6].
Witraże świątyni zostały wykonane w pracowni Maison Nicolas Lorin w Chartres; część z nich uległa zniszczeniu w sierpniu 1944 roku w wyniku bombardowań Monako. Po wojnie, w 1948 roku, zostały one odrestaurowane w pracowni Maison Fassi Cadet w Nicei[6].
W 1956 roku, w dniu ślubu księcia Rainera III z Grace Kelly, panna młoda po uroczystościach w katedrze w Monako złożyła swój bukiet ślubny w kościele św. Dewoty jako wotum dziękczynne. Tradycję tę podtrzymała również Charlene Wittstock, wychodząc w 2011 roku za mąż za księcia Alberta II[7].
W latach 2011–2013 w kościele zamontowano nowe, 24-głosowe organy piszczałkowe o dwóch manuałach i jednym pedale, ufundowane przez społeczność Włochów zamieszkujących Monako[8]. Instrument ma trakturę mechaniczną i wykonany został w zakładzie Francesco Zanina w Codroipo, we włoskiej prowincji Udine[9].
Kult św. Dewoty
edytuj
Kult św. Dewoty rozprzestrzenił się na terenach współczesnego Księstwa Monako i w jego okolicach w IV wieku n.e.[10] Historyczność postaci jest niepewna; istnieje tylko jeden poświęcony Dewocie zapis hagiograficzny, Passio Devotae, którego autorem jest anonimowy mnich z Opactwa Lérins na wyspie Saint-Honorat[10]. Liczący cztery strony łaciński rękopis, datowany na koniec XI lub początek XII wieku, odnaleziony został w Bibliothèque nationale w Paryżu i prawdopodobnie należał do kardynała Mazarina[6].
Według tego przekazu Dewota urodziła się ok. 283 roku w rzymskiej kolonii Mariana na terenie współczesnej gminy Lucciana, na Korsyce[10][2]. Służyła u senatora Eutychiusa, była chrześcijanką i wiodła pobożne, ascetyczne życie[10][2]. Był to okres masowych prześladowań chrześcijan za rządów cesarzy Dioklecjana i Maksymiana. W 303[2] lub 304[10][11] roku prefekt Barbarus, dowiedziawszy się o służącej, która nie oddaje czci bogom rzymskim, nakazał jej wydanie. Dewota została uwięziona, a następnie poddana torturom, mimo to nie wyrzekła się swojej wiary. Ostatecznie została ukamienowana, a jej ciało miało zostać spalone[11][2][10]. W nocy zwłoki Dewoty, dla zapewnienia im godnego pochówku, zostały wykradzione przez chrześcijanina Graziano i prezbitera Benenato. Planowali oni popłynąć do północnej Afryki, jednak w wyniku sztormu ich łódź została skierowana na północ[10]. Według legendy z ust Dewoty wyfrunąć miała biała gołębica, która wskazywała żeglarzom dalszą drogę[10][2]. Ostatecznie szóstego dnia przed kalendami lutowymi (27 stycznia[12]) łódź przybiła do brzegu przy wejściu do doliny Gaumates na terenie obecnego Monako, a ciało Dewoty złożono do grobu w skalnej grocie[10][2]. Wkrótce w tym miejscu wzniesiono niewielką kaplicę[11]. Wieść o męczennicy szybko rozprzestrzeniła się wśród okolicznych mieszkańców, którzy za jej wstawiennictwem doznawać mieli wielu łask. Z czasem święta stała się patronką Monako, panującego rodu Grimaldich, a także swojej rodzinnej Korsyki[10][11][2].
Legenda stała się znana dzięki kilku oficjalnym kopiom z XVII i XVIII wieku[6]. Kopia odpisu Passio Devotae z początku XVII wieku przechowywana jest w pałacowym archiwum książęcym w Monako[10].
Istnieje również legenda, według której grupa marynarzy miała około 1070 roku wykraść relikwie świętej celem ich sprzedaży. Gdy wsiedli do łodzi, zerwać miał się silny wiatr uniemożliwiający im wypłynięcie w morze. Wkrótce zostali schwytani, relikwiarz ze szczątkami Dewoty odzyskano, a statek złodziei został spalony. Na pamiątkę tego wydarzenia co roku 26 stycznia, w przeddzień wspomnienia świętej, na placu przed kościołem jej wezwania palona jest łódź rybacka. Tradycja została wprowadzona przez księcia Ludwika II w 1924[2][12] lub 1926[11] roku, a udział w niej bierze rodzina książęca, hierarchowie kościelni oraz mieszkańcy[2][11].
Galeria
edytuj-
Kościół św. Dewoty wieczorem (2019) -
Widok na ołtarz (2021) -
Otoczenie kościoła (2023) -
Kościół św. Dewoty na znaczku pocztowym z 1944 roku -
Tablica pamiątkowa z 2004 roku
Przypisy
edytuj- ↑ Contact, Paroisse Sainte-Dévote [online], Diocèse de Monaco [dostęp 2025-02-23] (fr.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Wiesława Krupińska, Święta Dewota – patronka Księstwa Monako [online], niedziela.pl, 2018 [dostęp 2025-02-25] (pol.).
- ↑ Lazurowe Wybrzeże, Gliwice: Bezdroża – Wydawnictwo Helion, 2016, s. 149–152, ISBN 978-83-283-2215-8.
- ↑ Brzeziński 2002 ↓, s. 389.
- ↑ a b c d Paroisse Sainte-Dévote – Présentation [online], Diocése de Monaco, 3 lipca 2020 [dostęp 2025-02-26] [zarchiwizowane z adresu 2020-07-03] (fr.).
- ↑ a b c d e f g h Sainte Dévote Church [online], palais.mc – Prince’s Palace of Monaco, 4 czerwca 2011 [dostęp 2025-02-26] [zarchiwizowane z adresu 2011-06-04] (ang.).
- ↑ Roger Rossi, Le bouquet de mariée déposée par S.A.S. la Princesse Charlène en l’église Sainte Dévote [online], saintedevotemonaco.com, 2018 [dostęp 2025-02-27] (fr.).
- ↑ Scheda dell’organo – Chiesa di Santa Devota. [w:] duresme.org.uk [on-line]. [dostęp 2025-02-27]. (wł.).
- ↑ Monaco, Principauté de Monaco (Principauté de Monaco (98)) – Église Sainte-Dévote (La Condamine) [online], Organ database [dostęp 2025-02-27] (ang. • niderl.).
- ↑ a b c d e f g h i j k Brzeziński 2002 ↓, s. 388.
- ↑ a b c d e f Henryk M. Jagodziński, Św. Dewota – patronka Monako – wRodzinie.pl [online], wrodzinie.pl, 13 lutego 2019 [dostęp 2025-02-26].
- ↑ a b Patron saint of Monaco | Sainte Dévote Monaco [online], 9 listopada 2018 [dostęp 2025-02-26] (ang.).
Bibliografia
edytuj- Andrzej Maciej Brzeziński: Historia Monako. W: Historia małych krajów Europy: Andora, Liechtenstein, Luksemburg, Malta, Monako, San Marino. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2002. ISBN 978-83-04-04590-3.
