Unicode
MIME / IANAUnicode
AliasUniversal Coded Character Set (UCS)
BahasaInternasional
StandarUnicode Standard
Status terkiniversi 14.0
Format encodingUTF-8, UTF-16, GB18030
Jarang dipakai: UTF-32, BOCU, SCSU, UTF-7
Didahului olehISO 8859, lainnya

Unicode adalah suatu standar teknis yang dirancang untuk mengizinkan teks dan simbol dari semua sistem tulisan di dunia untuk ditampilkan dan dimanipulasi secara konsisten oleh komputer. Dikembangkan secara tandem dengan standar Universal Character Set dan dipublikasikan dalam bentuk buku The Unicode Standard. Unicode mengandung suatu kumpulan karakter, suatu metodologi pengkodean dan kumpulan standar penyandian karakter, suatu kumpulan bagan kode untuk referensi visual, deskripsi sifat karakter seperti huruf besar dan huruf kecil, suatu kumpulan data referensi berkas komputer, serta aturan normalisasi, dekomposisi, pembandingan (collation), serta penggambaran (rendering).

Unicode Consortium, suatu organisasi nirlaba yang mengkoordinasikan pengembangan Unicode memiliki tujuan ambisius untuk dapat, pada akhirnya, menggantikan skema pengkodean karakter yang ada dengan Unicode dan skema Unicode Transformation Format (UTF) nya, karena banyak skema yang ada sekarang memiliki keterbatasan ukuran dan lingkup dan takserasi dengan lingkungan multibahasa. Kesuksesan Unicode menyatukan set karakter telah membawa pada penggunaannya yang luas dan pradominan dalam internasionalisasi dan lokalisasi perangkat lunak komputer. Standar ini telah diterapkan pada teknologi-teknologi terkini, termasuk XML, bahasa pemrograman Java, dan sistem operasi modern.

Aksara Nusantara dalam Unicode

sunting

Aksara-aksara Nusantara yang telah memiliki register Unicode adalah:

Aksara-aksara Nusantara dalam proses pengesahan untuk memiliki register Unicode adalah:

Tabel Unicode pada Basic Multilingual Plane (BMP)

sunting
U+ 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
0040 @ A B C D E F G H I J K L M N O
0050 P Q R S T U V W X Y Z [ \ ] ^ _
0060 ` a b c d e f g h i j k l m n o
0070 p q r s t u v w x y z { | } ~ DEL
00C0 ร€ ร ร‚ รƒ ร„ ร… ร† ร‡ รˆ ร‰ รŠ ร‹ รŒ ร รŽ ร
00D0 ร ร‘ ร’ ร“ ร” ร• ร– ร— ร˜ ร™ รš ร› รœ ร รž รŸ
00E0 ร  รก รข รฃ รค รฅ รฆ รง รจ รฉ รช รซ รฌ รญ รฎ รฏ
00F0 รฐ รฑ รฒ รณ รด รต รถ รท รธ รน รบ รป รผ รฝ รพ รฟ
0100 ฤ€ ฤ ฤ‚ ฤƒ ฤ„ ฤ… ฤ† ฤ‡ ฤˆ ฤ‰ ฤŠ ฤ‹ ฤŒ ฤ ฤŽ ฤ
0110 ฤ ฤ‘ ฤ’ ฤ“ ฤ” ฤ• ฤ– ฤ— ฤ˜ ฤ™ ฤš ฤ› ฤœ ฤ ฤž ฤŸ
0120 ฤ  ฤก ฤข ฤฃ ฤค ฤฅ ฤฆ ฤง ฤจ ฤฉ ฤช ฤซ ฤฌ ฤญ ฤฎ ฤฏ
0130 ฤฐ ฤฑ ฤฒ ฤณ ฤด ฤต ฤถ ฤท ฤธ ฤน ฤบ ฤป ฤผ ฤฝ ฤพ ฤฟ
0140 ล€ ล ล‚ ลƒ ล„ ล… ล† ล‡ ลˆ ล‰ ลŠ ล‹ ลŒ ล ลŽ ล
0150 ล ล‘ ล’ ล“ ล” ล• ล– ล— ล˜ ล™ ลš ล› ลœ ล ลž ลŸ
0160 ล  ลก ลข ลฃ ลค ลฅ ลฆ ลง ลจ ลฉ ลช ลซ ลฌ ลญ ลฎ ลฏ
0170 ลฐ ลฑ ลฒ ลณ ลด ลต ลถ ลท ลธ ลน ลบ ลป ลผ ลฝ ลพ ลฟ
0180 ฦ€ ฦ ฦ‚ ฦƒ ฦ„ ฦ… ฦ† ฦ‡ ฦˆ ฦ‰ ฦŠ ฦ‹ ฦŒ ฦ ฦŽ ฦ
0190 ฦ ฦ‘ ฦ’ ฦ“ ฦ” ฦ• ฦ– ฦ— ฦ˜ ฦ™ ฦš ฦ› ฦœ ฦ ฦž ฦŸ
01A0 ฦ  ฦก ฦข ฦฃ ฦค ฦฅ ฦฆ ฦง ฦจ ฦฉ ฦช ฦซ ฦฌ ฦญ ฦฎ ฦฏ
01B0 ฦฐ ฦฑ ฦฒ ฦณ ฦด ฦต ฦถ ฦท ฦธ ฦน ฦบ ฦป ฦผ ฦฝ ฦพ ฦฟ
01C0 ว€ ว ว‚ วƒ ว„ ว… ว† ว‡ วˆ ว‰ วŠ ว‹ วŒ ว วŽ ว
01D0 ว ว‘ ว’ ว“ ว” ว• ว– ว— ว˜ ว™ วš ว› วœ ว วž วŸ
01E0 ว  วก วข วฃ วค วฅ วฆ วง วจ วฉ วช วซ วฌ วญ วฎ วฏ
01F0 วฐ วฑ วฒ วณ วด วต วถ วท วธ วน วบ วป วผ วฝ วพ วฟ
0200 ศ€ ศ ศ‚ ศƒ ศ„ ศ… ศ† ศ‡ ศˆ ศ‰ ศŠ ศ‹ ศŒ ศ ศŽ ศ
0210 ศ ศ‘ ศ’ ศ“ ศ” ศ• ศ– ศ— ศ˜ ศ™ ศš ศ› ศœ ศ ศž ศŸ
0220 ศ  ศก ศข ศฃ ศค ศฅ ศฆ ศง ศจ ศฉ ศช ศซ ศฌ ศญ ศฎ ศฏ
0230 ศฐ ศฑ ศฒ ศณ ศด ศต ศถ ศท ศธ ศน ศบ ศป ศผ ศฝ ศพ ศฟ
0240 ษ€ ษ ษ‚ ษƒ ษ„ ษ… ษ† ษ‡ ษˆ ษ‰ ษŠ ษ‹ ษŒ ษ ษŽ ษ
0250 ษ ษ‘ ษ’ ษ“ ษ” ษ• ษ– ษ— ษ˜ ษ™ ษš ษ› ษœ ษ ษž ษŸ
0260 ษ  ษก ษข ษฃ ษค ษฅ ษฆ ษง ษจ ษฉ ษช ษซ ษฌ ษญ ษฎ ษฏ
0270 ษฐ ษฑ ษฒ ษณ ษด ษต ษถ ษท ษธ ษน ษบ ษป ษผ ษฝ ษพ ษฟ
0280 ส€ ส ส‚ สƒ ส„ ส… ส† ส‡ สˆ ส‰ สŠ ส‹ สŒ ส สŽ ส
0290 ส ส‘ ส’ ส“ ส” ส• ส– ส— ส˜ ส™ สš ส› สœ ส สž สŸ
02A0 ส  สก สข สฃ สค สฅ สฆ สง สจ สฉ สช สซ สฌ สญ สฎ สฏ
1D00 แด€ แด แด‚ แดƒ แด„ แด… แด† แด‡ แดˆ แด‰ แดŠ แด‹ แดŒ แด แดŽ แด
1D10 แด แด‘ แด’ แด“ แด” แด• แด– แด— แด˜ แด™ แดš แด› แดœ แด แดž แดŸ
1D20 แด  แดก แดข แดฃ แดค แดฅ แดฆ แดง แดจ แดฉ แดช แดซ แดฌ แดญ แดฎ แดฏ
1D30 แดฐ แดฑ แดฒ แดณ แดด แดต แดถ แดท แดธ แดน แดบ แดป แดผ แดฝ แดพ แดฟ
1D40 แต€ แต แต‚ แตƒ แต„ แต… แต† แต‡ แตˆ แต‰ แตŠ แต‹ แตŒ แต แตŽ แต
1D50 แต แต‘ แต’ แต“ แต” แต• แต– แต— แต˜ แต™ แตš แต› แตœ แต แตž แตŸ
1D60 แต  แตก แตข แตฃ แตค แตฅ แตฆ แตง แตจ แตฉ แตช แตซ แตฌ แตญ แตฎ แตฏ
1D70 แตฐ แตฑ แตฒ แตณ แตด แตต แตถ แตท แตธ แตน แตบ แตป แตผ แตฝ แตพ แตฟ
1D80 แถ€ แถ แถ‚ แถƒ แถ„ แถ… แถ† แถ‡ แถˆ แถ‰ แถŠ แถ‹ แถŒ แถ แถŽ แถ
1D90 แถ แถ‘ แถ’ แถ“ แถ” แถ• แถ– แถ— แถ˜ แถ™ แถš แถ› แถœ แถ แถž แถŸ
1DA0 แถ  แถก แถข แถฃ แถค แถฅ แถฆ แถง แถจ แถฉ แถช แถซ แถฌ แถญ แถฎ แถฏ
1DB0 แถฐ แถฑ แถฒ แถณ แถด แถต แถถ แถท แถธ แถน แถบ แถป แถผ แถฝ แถพ แถฟ
1E00 แธ€ แธ แธ‚ แธƒ แธ„ แธ… แธ† แธ‡ แธˆ แธ‰ แธŠ แธ‹ แธŒ แธ แธŽ แธ
1E10 แธ แธ‘ แธ’ แธ“ แธ” แธ• แธ– แธ— แธ˜ แธ™ แธš แธ› แธœ แธ แธž แธŸ
1E20 แธ  แธก แธข แธฃ แธค แธฅ แธฆ แธง แธจ แธฉ แธช แธซ แธฌ แธญ แธฎ แธฏ
1E30 แธฐ แธฑ แธฒ แธณ แธด แธต แธถ แธท แธธ แธน แธบ แธป แธผ แธฝ แธพ แธฟ
1E40 แน€ แน แน‚ แนƒ แน„ แน… แน† แน‡ แนˆ แน‰ แนŠ แน‹ แนŒ แน แนŽ แน
1E50 แน แน‘ แน’ แน“ แน” แน• แน– แน— แน˜ แน™ แนš แน› แนœ แน แนž แนŸ
1E60 แน  แนก แนข แนฃ แนค แนฅ แนฆ แนง แนจ แนฉ แนช แนซ แนฌ แนญ แนฎ แนฏ
1E70 แนฐ แนฑ แนฒ แนณ แนด แนต แนถ แนท แนธ แนน แนบ แนป แนผ แนฝ แนพ แนฟ
1E80 แบ€ แบ แบ‚ แบƒ แบ„ แบ… แบ† แบ‡ แบˆ แบ‰ แบŠ แบ‹ แบŒ แบ แบŽ แบ
1E90 แบ แบ‘ แบ’ แบ“ แบ” แบ• แบ– แบ— แบ˜ แบ™ แบš แบ› แบœ แบ แบž แบŸ
1EA0 แบ  แบก แบข แบฃ แบค แบฅ แบฆ แบง แบจ แบฉ แบช แบซ แบฌ แบญ แบฎ แบฏ
1EB0 แบฐ แบฑ แบฒ แบณ แบด แบต แบถ แบท แบธ แบน แบบ แบป แบผ แบฝ แบพ แบฟ
1EC0 แป€ แป แป‚ แปƒ แป„ แป… แป† แป‡ แปˆ แป‰ แปŠ แป‹ แปŒ แป แปŽ แป
1ED0 แป แป‘ แป’ แป“ แป” แป• แป– แป— แป˜ แป™ แปš แป› แปœ แป แปž แปŸ
1EE0 แป  แปก แปข แปฃ แปค แปฅ แปฆ แปง แปจ แปฉ แปช แปซ แปฌ แปญ แปฎ แปฏ
1EF0 แปฐ แปฑ แปฒ แปณ แปด แปต แปถ แปท แปธ แปน แปบ แปป แปผ แปฝ แปพ แปฟ
2100 โ„€ โ„ โ„‚ โ„ƒ โ„„ โ„… โ„† โ„‡ โ„ˆ โ„‰ โ„Š โ„‹ โ„Œ โ„ โ„Ž โ„
2110 โ„ โ„‘ โ„’ โ„“ โ„” โ„• โ„– โ„— โ„˜ โ„™ โ„š โ„› โ„œ โ„ โ„ž โ„Ÿ
2120 โ„  โ„ก โ„ข โ„ฃ โ„ค โ„ฅ ฮฉ โ„ง โ„จ โ„ฉ K ร… โ„ฌ โ„ญ โ„ฎ โ„ฏ
2130 โ„ฐ โ„ฑ โ„ฒ โ„ณ โ„ด โ„ต โ„ถ โ„ท โ„ธ โ„น โ„บ โ„ป โ„ผ โ„ฝ โ„พ โ„ฟ
2140 โ…€ โ… โ…‚ โ…ƒ โ…„ โ…… โ…† โ…‡ โ…ˆ โ…‰ โ…Š โ…‹ โ…Œ โ… โ…Ž โ…
2490 โ’ โ’‘ โ’’ โ’“ โ’” โ’• โ’– โ’— โ’˜ โ’™ โ’š โ’› โ’œ โ’ โ’ž โ’Ÿ
24A0 โ’  โ’ก โ’ข โ’ฃ โ’ค โ’ฅ โ’ฆ โ’ง โ’จ โ’ฉ โ’ช โ’ซ โ’ฌ โ’ญ โ’ฎ โ’ฏ
24B0 โ’ฐ โ’ฑ โ’ฒ โ’ณ โ’ด โ’ต โ’ถ โ’ท โ’ธ โ’น โ’บ โ’ป โ’ผ โ’ฝ โ’พ โ’ฟ
24C0 โ“€ โ“ โ“‚ โ“ƒ โ“„ โ“… โ“† โ“‡ โ“ˆ โ“‰ โ“Š โ“‹ โ“Œ โ“ โ“Ž โ“
24D0 โ“ โ“‘ โ“’ โ““ โ“” โ“• โ“– โ“— โ“˜ โ“™ โ“š โ“› โ“œ โ“ โ“ž โ“Ÿ
24E0 โ“  โ“ก โ“ข โ“ฃ โ“ค โ“ฅ โ“ฆ โ“ง โ“จ โ“ฉ โ“ช โ“ซ โ“ฌ โ“ญ โ“ฎ โ“ฏ
2C60 โฑ  โฑก โฑข โฑฃ โฑค โฑฅ โฑฆ โฑง โฑจ โฑฉ โฑช โฑซ โฑฌ โฑญ โฑฎ โฑฏ
2C70 ย  โฑฑ โฑฒ โฑณ โฑด โฑต โฑถ โฑท โฑธ โฑน โฑบ โฑป โฑผ โฑฝ ย  ย 
A720 ๊œ  ๊œก ๊œข ๊œฃ ๊œค ๊œฅ ๊œฆ ๊œง ๊œจ ๊œฉ ๊œช ๊œซ ๊œฌ ๊œญ ๊œฎ ๊œฏ
A730 ๊œฐ ๊œฑ ๊œฒ ๊œณ ๊œด ๊œต ๊œถ ๊œท ๊œธ ๊œน ๊œบ ๊œป ๊œผ ๊œฝ ๊œพ ๊œฟ
A740 ๊€ ๊ ๊‚ ๊ƒ ๊„ ๊… ๊† ๊‡ ๊ˆ ๊‰ ๊Š ๊‹ ๊Œ ๊ ๊Ž ๊
A750 ๊ ๊‘ ๊’ ๊“ ๊” ๊• ๊– ๊— ๊˜ ๊™ ๊š ๊› ๊œ ๊ ๊ž ๊Ÿ
A760 ๊  ๊ก ๊ข ๊ฃ ๊ค ๊ฅ ๊ฆ ๊ง ๊จ ๊ฉ ๊ช ๊ซ ๊ฌ ๊ญ ๊ฎ ๊ฏ
fff ๊ฐ ๊ฑ ๊ฒ ๊ณ ๊ด ๊ต ๊ถ ๊ท ๊ธ ๊น ๊บ ๊ป ๊ผ ๊ฝ ๊พ ๊ฟ
fff ๊ž€ ๊ž ๊ž‚ ๊žƒ ๊ž„ ๊ž… ๊ž† ๊ž‡ ๊žˆ ๊ž‰ ๊žŠ ๊ž‹ ๊žŒ ย  ย  ย 
fff ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ๊Ÿป ๊Ÿผ ๊Ÿฝ ๊Ÿพ ๊Ÿฟ
U+ 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
fff ๊ค€ ๊ค ๊ค‚ ๊คƒ ๊ค„ ๊ค… ๊ค† ๊ค‡ ๊คˆ ๊ค‰ ๊คŠ ๊ค‹ ๊คŒ ๊ค ๊คŽ ๊ค
fff ๊ค ๊ค‘ ๊ค’ ๊ค“ ๊ค” ๊ค• ๊ค– ๊ค— ๊ค˜ ๊ค™ ๊คš ๊ค› ๊คœ ๊ค ๊คž ๊คŸ
fff ๊ค  ๊คก ๊คข ๊คฃ ๊คค ๊คฅ ย ๊คฆ ย ๊คง ย ๊คจ ย ๊คฉ ย ๊คช ย ๊คซ ย ๊คฌ ย ๊คญ ๊คฎ ๊คฏ
fff ๊คฐ ๊คฑ ๊คฒ ๊คณ ๊คด ๊คต ๊คถ ๊คท ๊คธ ๊คน ๊คบ ๊คป ๊คผ ๊คฝ ๊คพ ๊คฟ
fff ๊ฅ€ ๊ฅ ๊ฅ‚ ๊ฅƒ ๊ฅ„ ๊ฅ… ๊ฅ† ย ๊ฅ‡ ย ๊ฅˆ ย ๊ฅ‰ ย ๊ฅŠ ย ๊ฅ‹ ย ๊ฅŒ ย ๊ฅ ย ๊ฅŽ ย ๊ฅ
fff ย ๊ฅ ย ๊ฅ‘ ๊ฅ’ ย ๊ฅ“ ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ๊ฅŸ
fff ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย 
fff ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย 
fff ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย 
fff ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย 
fff ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย 
ffff ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย 
fff ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย 
fff ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย 
fff ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย 
fff ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย 
fff ๏ฌ€ ๏ฌ ๏ฌ‚ ๏ฌƒ ๏ฌ„ ๏ฌ… ๏ฌ† ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย  ย 
FFff ๏ผ  ๏ผก ๏ผข ๏ผฃ ๏ผค ๏ผฅ ๏ผฆ ๏ผง ๏ผจ ๏ผฉ ๏ผช ๏ผซ ๏ผฌ ๏ผญ ๏ผฎ ๏ผฏ
FFff ๏ผฐ ๏ผฑ ๏ผฒ ๏ผณ ๏ผด ๏ผต ๏ผถ ๏ผท ๏ผธ ๏ผน ๏ผบ ๏ผป ๏ผผ ๏ผฝ ๏ผพ ๏ผฟ
FFff ๏ฝ€ ๏ฝ ๏ฝ‚ ๏ฝƒ ๏ฝ„ ๏ฝ… ๏ฝ† ๏ฝ‡ ๏ฝˆ ๏ฝ‰ ๏ฝŠ ๏ฝ‹ ๏ฝŒ ๏ฝ ๏ฝŽ ๏ฝ

Unicode dan huruf komputer

sunting

Fon (huruf komputer) bebas maupun berbayar yang berdasarkan Unicode telah tersedia bebas, sejak fon TrueType dan OpenType mendukung Unicode. Informasi setiap bentuk huruf disimpan dengan menggunakan substitusi karakter universal.

Lihat pula

sunting

Pustaka

sunting
  • The Complete Manual of Typography, James Felici, Adobe Press; 1st edition, 2002
  • Unicode Demystified: A Practical Programmer's Guide to the Encoding Standard, Richard Gillam, Addison-Wesley Professional; 1st edition, 2002
  • Unicode Explained, Jukka K. Korpela, O'Reilly; 1st edition, 2006
  • The Unicode Standard, Version 5.0, Fifth Edition, The Unicode Consortium, Addison-Wesley Professional, Oct. 27, 2006. ISBN 0-321-48091-0
  • The Unicode Standard, Version 4.0, The Unicode Consortium, Addison-Wesley Professional, Aug. 27, 2003. ISBN 0-321-18578-1

Pranala luar

sunting

๐Ÿ“š Artikel Terkait di Wikipedia

Aksara Jawa

Proposal Unicode untuk aksara Jawa Dokumentasi Unicode mengenai diakritik KERET Dokumentasi Unicode mengenai diakritik CAKRA Dokumentasi Unicode mengenai

Aksara Sunda Baku

dihilangkan. Aksara Sunda ditambahkan ke dalam standar Unicode pada April 2008 melalui perilisan Unicode versi 5.1. Penambahan ini memungkinkan Aksara Sunda

Aksara Kawi

Script" (PDF). Unicode Document Registry. Unicode. "Unicodeยฎ 15.0.0". Unicode Consortium. 2022-09-13. Diakses tanggal 2022-09-13. Unicode Technical Committee

Basmalah

maka kalian akan diberi berkah padanya.'" โ€” Hadis riwayat Abu Dawud Dalam Unicode, kalimat Basmalah ini didaftarkan sebagai satu karakter dalam U+FDFD ๏ทฝ

Arrows (blok Unicode)

simbol matematika dalam Unicode "Unicode character database". The Unicode Standard. Diakses tanggal 22 March 2013. The Unicode Standard Version 1.0, Volume

Alfabet Fonetik Internasional

dari konsonan. Unicode meletakkan pengkodean superskrip baru ("modifier") dalam blok Ekstensi Latin-F baru. Pengkodean karakter Unicode untuk superskrip

Aksara Lontara

proyek no. EAP365 Proposal Unicode untuk Aksara Lontara Proposal Unicode untuk VIRAMA (diakritik pemati) Lontara Proposal Unicode untuk karakter tambahan

Rejang (blok Unicode)

blok Unicode yang mengandung karakter untuk penulisan dialek Musi, Kebanagun, Pesisir, dan Rawas di pulau Sumatra sebelum masuknya Islam. "Unicode character