Współczynnik encefalizacji (EQ – ang. encephalization quotient), współczynnik umózgowienia – termin, który wprowadził Harry J. Jerison[11] w celu oszacowania potencjalnych możliwości intelektualnych mózgu danego organizmu. Wskazuje ile razy większy lub mniejszy jest przeciętny mózg osobnika danego gatunku od mózgu, jakiego należy się spodziewać u zwierzęcia o rozmiarach typowych dla tego gatunku. Współczynnik encefalizacji obliczany jest różnymi metodami porównania masy mózgu do masy ciała, np. według swojej pierwotnej koncepcji Jerison zaproponował wzór:
| Gatunek | Współczynnik encefalizacji (EQ)[1] |
|---|---|
| Człowiek | 7,4–7,8 |
| Sotalia amazońska | 4,56[2] |
| Butlonos | 4,14[3] |
| Orka | 2,57–3,3[3][4] |
| Szympans | 2,2–2,5[5] |
| Kruk | 2,49[6] |
| Makak królewski | 2,1 |
| Lis rudy | 1,92[7] |
| Słoń afrykański | 1,75[8]–2,36[9] |
| Goryl | 1,39[8] |
| Uszanka kalifornijska | 1,39[8] |
| Szynszyla | 1,34[10] |
| Pies | 1,2 |
| Wiewiórka | 1,1 |
| Kot | 1,00 |
| Hiena | 0,92[8] |
| Koń | 0,92[8] |
| Ryjkonos | 0,82[8] |
| Niedźwiedź brunatny | 0,82[8] |
| Owca | 0,8 |
| Mysz | 0,5 |
| Szczur | 0,4 |
| Królik | 0,4 |
| Hipopotam | 0,37[8] |
W 2001 Jerison zmienił w swoim wzorze wartość stałej 0,67 na 0,75.
Za standardową wartość odniesienia dla ssaków przyjmuje się EQ=1 dla kota. Najwyższą wartość osiąga EQ człowieka. W zależności od przyjętej metody i masy ciała uznanej za średnią dla gatunku – wynosi od 5 do 8 (7,4–7,8[1]). Oznacza to, że ludzki mózg jest 5–8 razy większy niż należałoby oczekiwać u zwierzęcia tych rozmiarów. Zbliżone do ludzkiego EQ mają niektóre walenie (delfiny osiągają wartość EQ=5,3)[1].
Przyjmuje się, że współczynnik EQ po uwzględnieniu allometrii jest dość dobrym wskaźnikiem możliwości intelektualnych ssaków o średniej wielkości. Dyskusyjne są wyniki uzyskiwane dla ssaków małych i bardzo dużych. W ich przypadku EQ nie jest uznawane za dobry wskaźnik inteligencji[1].
Zobacz też
edytujPrzypisy
edytuj- ↑ a b c d Gerhard Roth, Ursula Dicke. Evolution of the brain and intelligence. „Trends in Cognitive Sciences”. 9 (5), 2005. (ang.).
- ↑ William F. Perrin, Bernd Würsig, J.G.M. Thewissen, Encyclopedia of Marine Mammals, Academic Press, 2009, s. 150, ISBN 978-0-08-091993-5 (ang.).
- ↑ a b Marino Lori, Cetacean Brain Evolution: Multiplication Generates Complexity, „International Journal of Comparative Psychology”, 31 grudnia 2004, s. 1–16 (ang.).
- ↑ Marino Lori, Sol Daniel, Toren Kristen, Lefebvre Louis, Does diving limit brain size in cetaceans?, „Marine Mammal Science”, 2006, s. 413–425, DOI: 10.1111/j.1748-7692.2006.00042.x (ang.).
- ↑ Hill Kyle, How Science Could Make a Chimp Like DAWN OF THE PLANET OF THE APES' Caesar, [w:] archive.nerdist.com [online], lipiec 2014 (ang.).
- ↑ Emery Nathan J., Cognitive ornithology: The evolution of avian intelligence, „Philosophical Transactions of the Royal Society B:”, Biological Sciences, 2006, 23–43., DOI: 10.1098/rstb.2005.1736 (ang.).
- ↑ Boddy A.M. i inni, Comparative analysis of encephalization in mammals reveals relaxed constraints on anthropoid primate and cetacean brain scaling, „Journal of Evolutionary Biology”, 2012, s. 981-994, DOI: 10.1111/j.1420-9101.2012.02491.x (ang.).
- ↑ a b c d e f g h Steinhausen Charlene i inni, Multivariate Meta-Analysis of Brain-Mass Correlations in Eutherian Mammals, „Frontiers in Neuroanatomy”, 2016, DOI: 10.3389/fnana.2016.00091.
- ↑ Shoshani Jeheskel, Kupsky William J., Marchant Gary H., Elephant brain, „Brain Research Bulletin”, 2006, s. 124–157, DOI: 10.1016/j.brainresbull.2006.03.016 (ang.).
- ↑ Spotorno Angel E., Zuleta Carlos A., Valladares J. Pablo, Deane Amy L., Jiménez Jaime E., Chinchilla laniger, „Mammalian Species”, 2004, s. 1–9, DOI: 10.1644/758 (ang.).
- ↑ H. J. Jerison: Evolution of the brain and intelligence. Nowy Jork: Academic Press, 1973.
